In een parkeergarage kruisen bestuurders en voetgangers elkaar in een ruimte met alleen kunstmatige verlichting. Aan die verlichting worden daarom van meerdere kanten eisen gesteld: vanuit het Besluit bouwwerken leefomgeving en vanuit NEN 2443. Samen bepalen zij het lichtniveau, de gelijkmatigheid en de mate waarin de verlichting mag worden teruggedimd. In deze blog leest u hoe een parkeergarage wordt verlicht, welke normen gelden en wat slimme sturing oplevert.
Een garage krijgt nauwelijks daglicht. De installatie is daardoor de enige lichtbron, ook midden op de dag. Dat maakt de opzet van het lichtplan bepalend voor wat een gebruiker ziet. De ruimte bestaat uit zones met een eigen functie. De rijbaan is bedoeld voor het verkeer. De parkeervakken zijn de plek waar mensen in- en uitstappen en hun weg zoeken naar de uitgang. De in- en uitrit vormt de overgang naar buiten. Daarnaast zijn er circulatiezones: het trappenhuis, de lift en de zone rond de betaalautomaat. Elke zone kent een eigen lichtniveau.
De basisopzet volgt de rijbaan. Doorlopende ledlijnen of losse armaturen boven de rijbaan verlichten het verkeer en nemen de aangrenzende parkeervakken mee. Of dat voldoende is, blijkt uit de lichtberekening. Geparkeerde auto’s schermen licht af, waardoor de vakken achterin een rij het eerst terugvallen. Daar ontstaan de donkere hoeken die een garage onprettig maken.
De opgave is om met een beperkt aantal armaturen een gelijkmatig beeld neer te zetten. Elk extra armatuur telt namelijk twee keer: in de investering en in het verbruik over de hele levensduur.
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt de wettelijke ondergrens. Een parkeergarage met functieruimtes onder het meetniveau (bijvoorbeeld een volledig ondergrondse garage of een garage die lager ligt dan de hoofdingang) moet noodverlichting hebben. Deze moet bij stroomuitval binnen 15 seconden automatisch inschakelen en gedurende ten minste 60 minuten 1 lux op de vloer geven.
Het licht tijdens normaal gebruik komt uit NEN 2443. Deze norm vraagt gemiddeld 75 lux op rijstroken en parkeervakken met een gelijkmatigheid van 0,5. Voor de lichttechnische eisen verwijst de norm naar NEN‑EN 12464‑1. Per zone kunnen hogere waarden gelden. Voor in- en uitritten wordt in de praktijk vaak 300 lux aangehouden, conform NEN‑EN 12464‑1. Dat is nodig omdat de ogen van een bestuurder bij binnenkomst nog op daglicht zijn afgesteld.
De NEN 2443 dateert uit 2013 en is niet op led geschreven. De NSVV publiceerde daarom in 2019 een aanvullende aanbeveling. Deze adviseert een gelijkmatigheid van 0,4 en een minimale verticale verlichtingssterkte op 1,2 meter hoogte. Die verticale waarde bepaalt of een gebruiker gezichten en obstakels op tijd herkent.
De norm geldt voor de garage in gebruik. In de praktijk wordt bij afwezigheid van gebruikers vaak teruggedimd, mits dit binnen de gestelde ontwerp- en veiligheidseisen blijft. Het moet wel op tijd terug zijn wanneer een auto of voetganger de zone binnenkomt. Hoeveel dat oplevert, hangt af van het gebruikspatroon.
Het verschil zit niet in de eis, maar in het gebruik. Staat een garage ‘s nachts leeg, dan verdient sensorsturing zich snel terug. Is de bezetting continu, dan levert terugdimmen minder op. Breng het gebruikspatroon daarom in kaart voordat de lichtsturing wordt gekozen. Drie projecten laten dat verschil zien.
In een garageproject start Maas & Hagoort bij de projectgegevens en het bestek. Eerst worden de wensen geïnventariseerd en wordt beoordeeld welke normen en bestekeisen van toepassing zijn. Daarna volgt de lichtberekening, waarbij rekening wordt gehouden met de bouwkundige kenmerken van de garage en de gewenste lichtwaarden.
Op basis van die berekening wordt het lichtplan uitgewerkt, met de positie en specificaties van de verlichting. De geselecteerde armaturen worden vastgelegd in een armaturenboek. Daarbij helpt de merkonafhankelijke positie van Maas & Hagoort: met toegang tot meer dan 200 leveranciers en fabrikanten worden de armaturen en sensoren gekozen die bij de gestelde eisen passen.
Ook lichtsturing kan onderdeel zijn van het lichtplan. Valt de keuze op Casambi, dan worden Casambi Ready sensoren en armaturen toegepast. Als Official Implementation Partner verzorgt Maas & Hagoort de inregeling.
U kunt vrijblijvend een offerte of advies vragen.
Onze engineers staan altijd voor u klaar.
