Een duurzaam gebouw is niet langer een ambitie, maar een eis. Opdrachtgevers vragen om aantoonbare duurzaamheid, of het nu gaat om onderwijs, zorg, kantoren of overheidsinstanties. Duurzame gebouwen vragen om certificering, en verlichting speelt daarin een aantoonbare rol. Certificeringen zoals BREEAM-NL, het energielabel en WELL stellen elk eigen eisen aan de verlichting. Wat ze delen, is dat de prestatie bewezen moet worden en niet ingeschat. Voor de installateur betekent dit dat de verlichting per ruimte wordt onderbouwd. In deze blog leest u wat de belangrijkste certificeringen vragen van verlichting, en hoe Maas & Hagoort dit bewijs levert.
Verlichting telt direct mee in de duurzaamheidsprestatie van een gebouw. Gebouwen zijn in Nederland verantwoordelijk voor 40% van de totale CO₂-uitstoot, aldus het Planbureau voor de Leefomgeving. Binnen utiliteitsgebouwen komt 10 tot 25% van deze uitstoot voor rekening van verlichting. Daardoor is verlichting een vast onderdeel van elke duurzaamheidscertificering, en waar zo’n certificering geldt, geldt ook een aantoonplicht.
Duurzaamheidscertificeringen verschillen onderling, maar hun eisen aan verlichting laten zich terugbrengen tot drie aspecten. Dat zijn de lichtkwaliteit in de ruimte, de milieu-impact van de armaturen en het energieverbruik van de installatie. Niet elk keurmerk weegt deze aspecten even zwaar, maar samen bepalen zij waarop de verlichting wordt beoordeeld.
Lichtkwaliteit bepaalt hoe een ruimte wordt ervaren en beoordeeld. Een keurmerk als de WELL Building Standard draait volledig om het welzijn van de gebruiker, waarbij licht een kernonderdeel vormt. Het stelt eisen aan lichtintensiteit, kleurtemperatuur en verblinding. Ook BREEAM-NL kijkt in de categorie gezondheid naar de lichtkwaliteit per ruimte.
Deze eisen worden onderbouwd met een lichtberekening. Maas & Hagoort rekent per ruimte door of de verlichting de gevraagde waarden haalt, van lichtsterkte tot verblindingsgraad. Vervolgens leggen wij dit vast in een complete lichtberekening. Zo is per ruimte zichtbaar dat het licht voldoet aan de eisen die WELL en BREEAM-NL aan lichtkwaliteit stellen.
Naast de kwaliteit van het licht kijkt een certificering naar de herkomst van de armaturen. BREEAM-NL beoordeelt de duurzaamheidsprestatie in de volle breedte, waaronder het materiaalgebruik. Daarnaast vraagt wetgeving zoals de CSRD om een aantoonbare emissiereductie en een rapportage daarover. Dit bewijs wordt geleverd via een levenscyclusanalyse (LCA) en een productpaspoort (EPD), die de milieu-impact per armatuur inzichtelijk maken.
Circulaire verlichting verlaagt de milieu-impact van een project. Bij circulariteit wordt een bestaand armatuur opgewaardeerd in plaats van vervangen. De behuizing blijft hangen, terwijl verouderde onderdelen zoals de TL-buis, het voorschakelapparaat en de bedrading worden vervangen. Zo krijgt het armatuur een tweede leven en loopt de levensduur met 15 tot 20 jaar op.
Dit proces bespaart tot 65% CO₂-uitstoot ten opzichte van een nieuw armatuur, doordat de productie van nieuwe onderdelen achterwege blijft. Daarmee draagt circulaire verlichting bij aan de emissiereductie- en milieuprestatie-eisen, zoals die onder de CSRD-wetgeving gelden.
Het energieverbruik van de verlichting telt rechtstreeks mee in de energieprestatie van een gebouw. Voor kantoren en overheidsgebouwen is dit vastgelegd in het energielabel. Bestaande utiliteitsbouw moet minimaal label C behalen, waarbij dit per 2030 wordt aangescherpt naar label A. Op de langere termijn geldt de norm Zero Emission Building, waarbij alle bestaande gebouwen in 2050 emissievrij moeten zijn. Voor nieuwbouw gelden eerdere data, namelijk overheidsgebouwen vanaf 2028 en overige nieuwbouw vanaf 2030. In al deze gevallen telt het energieverbruik van de verlichting rechtstreeks mee.
Dit verbruik verlagen wij op twee manieren. Allereerst reduceert de overstap naar LED het energiegebruik. Daar bovenop bespaart slimme lichtregeling, doordat sensoren de verlichting alleen inschakelen bij aanwezigheid en onvoldoende daglicht. In combinatie met LED bespaart deze sturing 30 tot 50% energie. Zo daalt niet alleen het verbruik, maar ook de CO₂-uitstoot die daarmee samenhangt.
Alle eisen aan verlichting komen samen in één lichtplan. Inside sales inventariseert eerst de geldende eisen van het project. Op basis daarvan ontvangt de installateur een passend lichtplan, inclusief de nodige bewijslast. Zo sluit het plan aan op de certificering, welk keurmerk het project ook nastreeft. Bij BREEAM-projecten verzorgt Maas & Hagoort bovendien de documentatie die voor de accreditatie nodig is.
Installatieprojecten worden steeds complexer. Voortdurend veranderende normen en certificeringen vragen om slimme lichtoplossingen. Als gespecialiseerde lichtpartner vertalen wij deze eisen naar de beste lichtoplossing die aan alle eisen voldoen. Deze whitepaper laat zien hoe wij uw specifieke projectbehoeften omzetten in optimale lichtoplossingen, van concept tot realisatie.
