Verlichting in zorginstellingen kent specifieke eisen, elke ruimte heeft een andere functie en iedere gebruiker vraagt om een andere omgeving. Patiënten, bewoners, zorgverleners en bezoekers hebben ieder baat bij een ander type licht. Dit maakt licht voor de zorg een complex vraagstuk, met veel verschillende aspecten om rekening mee te houden. In deze blog lichten wij de belangrijkste daarvan toe en waar verlichting binnen de zorg aan bijdraagt.
De zorgsector staat voor verschillende uitdagingen. Er is sprake van personeelstekort, een toenemend aantal cliënten en een opdracht om gebouwen te verduurzamen. Tegelijkertijd verbruikt verlichting in utiliteitsgebouwen 10 tot 25% van de totale CO₂-emissies. Dit terwijl in veel zorggebouwen nog conventionele TL-verlichting hangt, die 50 tot 70% meer energie verbruikt dan LED. Verlichting speelt dus een grotere rol dan alleen het verlichten van een ruimte.
Naast verlichting beïnvloedt licht direct het welzijn en comfort van patiënten en medewerkers. Het juiste licht verlaagt stress en vermindert pijnbeleving. Ook bij zorgpersoneel speelt licht een grotere rol dan vaak wordt gedacht. Onderzoek onder 138 verpleegkundigen laat zien dat 74% slaapproblemen ervaart door dienstwerk en 64% kampt met depressieve klachten. Een belangrijke oorzaak is verlichting die overdag te zwak en ‘s nachts te sterk is. Goed afgestemd licht draagt daarom bij aan minder vermoeidheid en hogere concentratie. Dit resulteert in betere prestaties op behandel- en operatiekamers. Dit laat zien dat licht in de zorg niet alleen belangrijk is voor patiënten maar ook voor het personeel.
Tegelijkertijd gelden er strikte normen voor licht in de zorg. De belangrijkste uitgangspunten volgens de NEN-EN 12464-1 zijn:
In installatieprojecten in de zorg zien wij biodynamische verlichting steeds vaker terugkomen. Daglicht bereikt lang niet elke ruimte in een zorginstelling. Dit heeft directe gevolgen voor slaap, herstel en gemoedstoestand. Biodynamische verlichting, ook wel Human Centric Lighting genoemd, biedt hiervoor de oplossing. Dit systeem bootst het natuurlijke verloop van daglicht na, ‘s ochtends helder en koel, in de middag intenser en in de avond avonds warm en gedempt.
Wij vertalen deze dynamiek naar een lichtplan dat aansluit op het dagritme van patiënten en bewoners. Onze engineers berekenen per ruimte welke lichtintensiteit gedurende de dag nodig is. Vervolgens programmeren zij dit in via Casambi. Daarmee verandert de lichtkleur automatisch mee met het moment van de dag, van 2700K ‘s avonds tot 6500K overdag. Het resultaat is een betere nachtrust, minder onrust en een sneller herstel. Vooral in verpleeghuizen en bij patiënten met een lange ligduur levert dit veel op. Zo wordt licht voor de zorg een actief middel voor welzijn, in plaats van een achtergrondvoorziening.
De effecten in de praktijk zijn aanzienlijk. Zorgorganisatie IJsselheem deed in 2022 een proef met biodynamische verlichting in een woonlocatie voor mensen met dementie. De nachtelijke onrust daalde met 60%. Bewoners waren overdag alerter en sliepen ‘s nachts rustiger door. Vooral in verpleeghuizen en bij patiënten met een lange ligduur levert dit veel op. Zo wordt licht voor de zorg een actief middel voor welzijn, in plaats van een achtergrondvoorziening.
De juiste lichtoplossingen voor de zorg zijn altijd ruimte specifiek. Daarom kijken wij in het lichtplan naar iedere ruimte afzonderlijk.
Zo ontstaat een gelaagd lichtsysteem dat niet alleen voldoet aan de norm, maar ook echt bijdraagt aan de zorg.
Iedere ruimte in een zorginstelling vraagt om een andere lichtsfeer. Een behandelkamer vereist helder, gelijkmatig licht en een verpleegkamer vraagt juist om een warme, rustgevende sfeer. Om dit per ruimte flexibel te regelen, werken wij met draadloze lichtsturing via Casambi.
Dit lichtsturing systeem levert verschillende voordelen op. Er zijn namelijk geen stuurdraden nodig, wat materiaal en installatietijd bespaart. Het systeem is daarnaast ook eenvoudig uitbreidbaar bij verbouwing of renovatie. Ook iedere ruimte is afzonderlijk te bedienen via smartphone of tablet. In combinatie met aanwezigheids- en daglichtsensoren bespaart deze sturing 30 tot 50% energie boven op de besparing die LED al oplevert. Door deze voordelen behoudt de zorginstelling volledige controle, zonder complexe bekabeling.
Licht voor de zorg vraagt om kennis van normen, ruimten en gebruikers. Als merkonafhankelijke ketenpartner nemen wij het volledige lichtplan uit handen, van advies tot inregeling. Heeft u een project waarbij verlichting een rol speelt? Onze engineers staan voor u klaar.
U kunt vrijblijvend een offerte of advies aanvragen.
Onze engineers staan altijd voor u klaar.
