Onderwijsverlichting bepaalt direct het concentratievermogen, het welzijn en het veiligheidsgevoel van leerlingen en docenten. Verlichting heeft daarmee een grote invloed op het welzijn in onderwijsgebouwen, zeker omdat leerlingen zes tot acht uur per dag verblijven op een IKC, basisschool of middelbare school. In deze blog leggen wij uit wat onderwijsverlichting in de praktijk vraagt.
Een onderwijsgebouw heeft veel verschillende ruimtes, elk met een eigen functie en gebruik. Zo vraagt een klaslokaal om gelijkmatig licht voor zelfstandig werk en klassikale uitleg. Een gymzaal vraagt daarentegen om contrastrijke verlichting met een lage verblindingsgraad. Terwijl een aula of kantine juist baat heeft bij een warmer licht dat past bij pauzes.
Onderwijsverlichting is daarmee meer dan een randvoorwaarde. Onderzoek van de Kennisrotonde toont aan dat onvoldoende kunstlicht in klaslokalen leidt tot hoofdpijn en vermoeidheid. Verlichting die aansluit op de ruimte draagt daarmee direct bij aan een prettig leerklimaat.
Twee uitgangspunten zijn daarvoor in een onderwijsproject leidend. Het Programma van Eisen Frisse Scholen vormt de basis in een project. Het stelt eisen aan onder andere het lichtniveau, de daglichtregeling en het energieverbruik. Biodynamische verlichting is een aanvulling hierop. Deze verlichting beweegt automatisch mee met de dag en ondersteunt zo de concentratie van leerlingen.
Het Programma van Eisen Frisse Scholen bouwt voort op de NEN-EN 12464-1 en is voor veel onderwijsprojecten het uitgangspunt. Dit programma kent drie ambitieniveaus: klasse C (voldoende), klasse B (goed) en klasse A (uitmuntend). Bij nieuwbouw en ingrijpende renovaties wordt meestal klasse B aangehouden. Klasse A is passend voor projecten met extra ambitie, zoals scholen voor leerlingen met een visuele of auditieve beperking. Voor klasse B gelden onder andere de volgende eisen:
Dit zijn slechts enkele van de eisen die het PvE stelt. In de blog ‘Hoe voldoet u aan het PvE Frisse Scholen?’ legt projectmanager Arno Haitsma uit hoe een lichtplan aan alle eisen voldoet, inclusief de eisen voor klasse A en C.
In onderwijsprojecten zien wij biodynamische verlichting steeds vaker terugkomen. Daglicht is de primaire bron van licht in een schoolgebouw en bevordert het welzijn en het concentratievermogen van leerlingen. Toch dringt daglicht lang niet overal even ver door, vooral aan de gangzijde van een klaslokaal blijft het lichtbeeld vlak. Daarmee werken leerlingen en docenten daar de hele dag in dezelfde lichtsfeer.
Biodynamische verlichting lost dit op. De verlichting verandert gedurende de dag automatisch van kleurtemperatuur en intensiteit, van koeler en helderder licht in de ochtend tot warmer en gedempter licht aan het einde van de middag. Onze engineers bepalen per lokaal welk verloop past bij het gebruik van de ruimte.
De effecten zijn ook in de praktijk onderzocht. Hoogleraar onderwijskunde Peter Sleegers van de Universiteit Twente deed drie studies op basisscholen, met in totaal 181 leerlingen. Onder een dynamisch lichtsysteem met helderder en koeler licht scoorden leerlingen na vier weken gemiddeld 18% hoger op een concentratietest dan leerlingen in een klaslokaal met conventionele verlichting. Het effect was bovendien duidelijker zichtbaar bij jongere leerlingen.
De voorgaande eisen aan onderwijsverlichting en biodynamisch licht vragen om een systeem dat al deze functies samenbrengt. Daarvoor werken wij met Casambi, een draadloos lichtmanagementsysteem wat onze engineers programmeren op basis van het lichtplan. Daaronder valt ook het automatische dagverloop van biodynamische verlichting.
Casambi biedt voor een onderwijsproject verschillende voordelen:
Een lichtplan voor het onderwijs brengt veel onderwerpen samen: ruimte-specifieke wensen, het PvE Frisse Scholen, biodynamische verlichting en de aansturing daarvan. Als merkonafhankelijke ketenpartner denken wij hierin graag mee, van advies tot inregeling. Onze engineers verzorgen de lichtberekeningen volgens de NEN-EN 12464-1 en de gewenste PvE-klasse en stemmen de aansturing per ruimte af.
Door deze werkwijze hebben wij eerder onder andere Kindercampus Mokum, IKC De Lei, Zernike College en Kindcentrum De Kronkelaar voorzien van een passend lichtplan.
U kunt vrijblijvend een offerte of advies aanvragen.
Onze engineers staan altijd voor u klaar.
